Türkiye'de ahlak felsefesi, eğitim, milliyetçilik ve tasavvuf ekseninde geliştirdiği özgün fikirleriyle öne çıkan Topçu'nun düşünceleri, Sezai Karakoç, Cemil Meriç, İsmet Özel, Ezel Erverdi, Mustafa Kutlu, İsmail Kara ve D. Mehmet Doğan'ın da aralarında bulunduğu birçok yazar ve düşünür üzerinde etkili oldu.

Topçu, öğrencileri tarafından yalnızca ders anlatan bir öğretmen değil, hayatı boyu fikir rehberliği yapan bir eğitimci olarak anıldı.

Anadolu'yu coğrafi bir alan değil, kültürel ve manevi kimliğin merkezi olarak değerlendiren yazar, "Anadoluculuk" düşüncesinin en önemli temsilcileri arasında yer aldı.

Büyük Reşit Paşa Numune Mektebini birincilikle tamamladı

Asıl adı Osman Nuri olan yazar, Erzurumlu Topçuzadeler ailesinden Ahmet Efendi ile Fatma Hanım'ın oğlu olarak 1909'da İstanbul Süleymaniye'de dünyaya geldi.

Nurettin Topçu İstanbul'un tarihi semtlerinde yetişti.

Altı yaşında Bezmialem Valide Sultan Mektebine yazılan Topçu, sonrasında devam ettiği Büyük Reşit Paşa Numune Mektebini birincilikle tamamladı.

Usta yazar, o dönemlerde küçük bir sandıkta kitap ve gazeteler biriktirdi.

Öğretmeni Nafiz Bey sayesinde Mehmet Akif Ersoy sevgisi ve hayranlığı kazanan Topçu, bir süre Vefa Lisesinde okudu. Yazar Topçu, 1928'de İstanbul Erkek Lisesini bitirdi ve aynı yıl Fransa'ya gitti. Hem Fransızca öğrenmek hem fark derslerini tamamlamak için Aix Lisesine başladı. Buradan mezun olduktan sonra Strasbourg Üniversitesine geçerek felsefe öğrenimi gören Topçu, felsefe, ahlak, psikoloji, sanat felsefesi, tarih, mantık, sosyoloji ile arkeoloji alanında eğitim aldı.

"İsyan Ahlakı" ile birçok ödül kazandı

Felsefe doktorasını 1934'te Sorbonne Üniversitesinde veren Topçu, Türkler arasında ahlak üzerinde çalışan ilk öğrenci ve Sorbonne'da felsefe doktorası veren ilk Türk oldu.

Usta edebiyatçı, "Conformisme et Revolte" başlıklı doktora çalışmasıyla üniversiteden altın saat ile Amerika ve Kuzey Amerika'ya seyahat ödülleri kazandı.

Ödülleri kabul etmeyen Topçu, üniversitenin giriş ve çıkış kulelerinde 24 saat ay yıldızlı Türk bayrağının dalgalanmasını istedi. Topçu'nun bu isteği, üniversite yönetimi tarafından yerine getirildi.

Fransızca yayımlanan eser, "İsyan Ahlakı" ismiyle Türkçeye çevrildi.

Avrupa'daki hayatı okul, ev, kütüphane arasında geçen Topçu, bu sırada Sosyoloji Cemiyetine girerek derneğin yayın organında felsefi yazılar yayımladı.

Yunus Emre ve Mevlana Celaleddin Rumi'nin düşüncelerinden etkilendi

O dönem Fransa'da bulunan Türk öğrenciler Samet Ağaoğlu, Ömer Lütfi Barkan, Besim Darkot ile tanışan yazar, öğrencilik yıllarını Remzi Oğuz Arık ve Ziyaettin Fahri Fındıkoğlu ile geçirdi.

Hareket felsefesinin kurucusu Maurice Blondel ile tanışması Topçu'nun fikirlerinin olgunlaşmasında önemli rol oynadı. Topçu, Blondel'in "hareket felsefesi"ni Anadolu irfanı ve tasavvuf geleneğiyle yeniden yorumlayarak kendine özgü bir ahlak anlayışı geliştirdi.

Sorbonne Üniversitesinde Henri Bergson üzerine hazırladığı çalışmasıyla akademik yeterlilik kazanan yazar, İstanbul Üniversitesinde 2 yıl eylemsiz doçent olarak çalışmasına rağmen üniversitede kadro alamadı.

Sorbonne yıllarında İslam araştırmalarıyla tanınan Fransız düşünür Louis Massignon'a da Türkçe dersleri verdi.

Düşünsel ve kültürel alanda çalışmalarının bir bölümünü, kuruluşuna da katıldığı Türk Kültür Ocağı, Türk Milliyetçiler Derneği, Milliyetçiler Derneği ve Anadolu Fikir Derneğinde sürdüren Topçu, Türkiye'ye döndükten sonra Galatasaray Lisesi başta olmak üzere farklı liselerde öğretmenlik görevi yürüttü.

Nurettin Topçu, vatani görevini 6 Mayıs 1936-31 Ekim 1937'de levazım asteğmeni olarak, İstanbul Hasköy'de tamamladı.

40 yıl öğretmenlik yaptı

Toplam 40 yıl öğretmenlik yapan Topçu, 1960 ihtilaline kadar Robert Kolejinde tarih, İstanbul İmam Hatip Okulunda psikoloji, felsefe ve dinler tarihi dersleri verdi.

Yazar Topçu, TBMM'nin birinci dönem milletvekillerinden Hüseyin Avni Ulaş'ın kızı Fethiye Hanım ile kısa süren bir evlilik yaptı.

Çocukluk arkadaşı Sırrı Tüzeer vasıtasıyla Nakşi şeyhi Abdülaziz Bekkine Efendi ve Nakşi Hasib Efendi ile tanışan ve Abdülaziz Efendi'ye intisap eden Topçu, düşünce dünyasına yeni bir yön veren şeyhinin ölümünden duyduğu acıyı, "Taşralı" kitabındaki "Yıldırım'ın Huzurunda" başlıklı yazısıyla anlattı.

Topçu, İslami ilimler yönünden faydalandığı Celalettin Ökten ile imam hatip okullarının kuruluşunda, programların hazırlanmasında mesai arkadaşlığı yaptı.

Hareket dergisini 1939'da çıkardı

Hareket felsefesinden esinlenerek 1939'da "Hareket" adlı dergi çıkaran Topçu, bir ekol oluşturarak, hareket felsefesini Türk okurlarına tanıttı. Dergi, uzun yıllar Türkiye'de düşünce, felsefe, edebiyat ve sosyoloji alanında önemli isimleri bir araya getiren fikir mektebi niteliği kazandı.

Topçu, felsefe, sosyoloji, psikoloji, mantık ve ahlak dersleri için ders kitapları da yazdı.

Anadolu coğrafyasında yaşayan herkesi merkeze koyan "Anadoluculuk" düşünce hareketini savunan usta kalem, kadim İslam ve Türk tarihini, tasavvufu ve modern dönemdeki sosyolojik gerçekliği eserlerinde de tahlil etti.

Topçu, Anadolu toprağına ve Türk tarihine sıkı sıkıya bağlı bir milliyetçilik anlayışı geliştirdi.

Milliyetçiliğin "devirlerin tahakküm sermayesi olan siyasi hezeyanlardan sıyrılması" gerektiğini savunan yazar, "Hareket, Allah'la insanın terkibidir" sözünü ölçü alarak eğitimden ekonomiye, ahlaktan politikaya, felsefeden bilime, insanı ilgilendiren her alanda yazılar yazdı.

Nurettin Topçu, 1960 ihtilalinin ardından Ali Fuat Başgil ile Adalet Partisinin kuruluş çalışmalarına katıldı. 1961 seçimlerinde Konya'dan aday gösterilen yazar, cumhurbaşkanı seçimi esnasında Başgil'e gösterilen muamele ve Süleyman Demirel'in parti başkanlığına getirilmesi dolayısıyla bu çevreyle ilişkisini kesti.

İstanbul Erkek Lisesinden 1974'te emekliye ayrılan Topçu, 1975'e kadar Hareket dergisini aralıklarla yayımladı. Dergide yayımlanan "Çalgıcılar" başlıklı yazısı nedeniyle Denizli'ye tayin edilen Topçu, burada Said Nursi ile tanıştı.

Fikirlerinin temel dinamiği İslam'a bağlılığı oldu

Topçu, medeniyeti "İnsanlığın muayyen tarihi devirlerinde bir zümre cemiyetin benimsediği vasıtalarla çalışarak ortaya koyduğu ve yaşattığı teknik eserlerin ve yaşayış şekillerinin bütünü", kültürü ise "Bir cemiyetin kendi tarihi içinde meydana getirdiği değer hükümlerinin bütünü" olarak tanımladı.

"İsyan"ı, "insanı Allah'a götürecek yolları tıkayan her şeye başkaldırı" olarak tanımlayan Topçu, Batıcılığın ve Batılılaşma çabalarının taklitten öteye gidemeyişinin nedenini kültür ile medeniyetin birbirine karıştırılmasında gördü.

Topçu'nun düşünce dünyasının temelini hareket, irade ve isyan oluşturdu. Cumhuriyet devri Türk felsefecileri ve aydınları arasında ahlak konusunda en çok metin kaleme alan usta yazar, bu sahadaki vurgularını hayatı boyunca ısrarla sürdürdü.

Nisan 1975'te pankreas kanserine yakalanarak, 10 Temmuz 1975'te vefat eden Topçu'nun cenazesi, Kozlu Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Mücadeleci yapısıyla öne çıktı

Mücadeleci yapısıyla öne çıkan ve birçok usta ismin düşünce dünyasına büyük katkıda bulunan Nurettin Topçu'nun öğrencilerinden Prof. Dr. İsmail Kara, "İsyan Ahlakı Peşinde ve Nurettin Topçu Albümü" başlıklı kitap hazırladı.

Nurettin Topçu'ya, 2017'deki Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri'nde, "İnsanın var oluşunu sadece et, kemik, kan ve maddeden ibaret görmeyip ruhun derinliklerine inen, isyanın da bir ahlakı olduğunu ve bireyin toplumda bir ahlak nizamı çerçevesinde kendine yer edineceğini anlatan, bu millete Anadolu irfanının kıymetini ve düzen kurucu ahlakını kuşanmayı telkin eden, kadim İslam ve Türk tarihini, tasavvufu ve modern dönemdeki sosyolojik gerçekliği tahlil eden eserleri" dolayısıyla Vefa Ödülü verildi.

Yazar Ezel Erverdi ve İsmail Kara tarafından Topçu'nun daha önce küçük kitap halinde basılan çalışmaları ve makaleleri taranarak, kitaplara girmemiş yazılarının da tasnifiyle bütün eserleri yeniden düzenlendi.

Deneme, inceleme, öykü, roman, çeviri ve ders kitapları kaleme alan Topçu, ardında "İsyan Ahlakı", "Yarınki Türkiye", "İslam ve İnsan", "Ahlak Nizamı", "Ahlak", "Devlet ve Demokrasi", "Mevlana ve Tasavvuf", "Kültür ve Medeniyet", "Türkiye'nin Maarif Davası", "Taşralı", "Bergson", "Mehmet Akif" ve "Büyük Fetih"in aralarında olduğu birçok eser bıraktı.

Yazarın tüm eserleri Dergah Yayınlarından okuyucuyla buluşturuluyor.