Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin önemli tarım kentlerinden Diyarbakır, Batman ve Mardin'de çiftçilerin bilinçlendirilmesi ve denetimler sayesinde anız yangınları ve anız kaynaklı orman yangınlarında azalma sağlanıyor.

Hasat sonrası gerçekleştirilen, zaman zaman ormanlara ve yerleşim yerlerine de sıçrayan anız yangınları yaşamı tehdit ederken, doğaya ve toprağa da büyük zarar veriyor.

Bu kapsamda hububat ve bakliyat üretimi ile öne çıkan Diyarbakır, Batman ve Mardin'de hasadın ardından anız yakılmaması için Valilikler öncülüğünde başta Tarım ve Orman İl Müdürlükleri olmak üzere kurumlar ve kuruluşlarca çalışmalar yürütülüyor.

Çiftçiler anız yangınlarının zararları ve önlenmesi için bilinçlendirilirken, bilgilendirici broşür dağıtılıyor, denetim yapılıyor.

Tüm bu çalışmalara rağmen anız yakanlara, dekar başına ceza uygulanırken, anız yakılan alanın ormana veya meskun mahallere yakın olması halinde ceza miktarı 5 katına çıkıyor.

Tarım ve Orman İl Müdürü Adil Alan, AA muhabirine, Diyarbakır'da yaklaşık 7 milyon dönüm ekilebilen tarım alanı olduğunu belirterek, bunun 5,5 milyon dönümünde hububat ekimi yapıldığını söyledi.

Tarım açısından önemli bir yere sahip olan kentte anız yangınlarıyla mücadele kapsamında çalışmaları yoğunlaştırdıklarını ifade eden Alan, bu kapsamda ziraat odaları ve çiftçilere gerekli duyuruları yaptıklarını belirtti.

Alan, çiftçilere anızın zararlarını anlattıklarını ve anız yakmamaları gerektiğini söylediklerini belirterek, "Çiftçilerimiz belki ikinci ürün için ya da tarlanın sürümü kolaylaşsın ve daha az yakıt yaksın diye anız yakıyor ama anızı yakmaları gerçekten toprağa çok büyük zarar veriyor. Toprağımız canlı bir metabolizma. Toprağın canlı mikroorganizmalardan arındırılmaması gerektiğine inanıyoruz. Yangında toprak 0,5 santimetrelik kısmında canlı organizmaların yaklaşık yüzde 70'ini kaybediyor. Yine topraktaki geçirgenlik özelliğinde de 0,20 santimetrede yaklaşık yüzde 32, daha derinlerde de yüzde 25'lik bir azalmaya sebep oluyor." dedi.

Çiftçilere, "Lütfen anız yakmayın, anızı yakmak geleceğimizi yakmaktır." dediklerini belirten Alan, atalardan miras kalan toprağa sahip çıkılması gerektiğini söyledi.

Alan, "Anız yakanlar hakkında tutanak tutuyoruz. 2024 yılında 113 tutanak tutmuştuk. Almış olduğumuz tedbirlerle bu sayı geçen yıl 54'e indi. Bu yıl ise çalışmalarımız devam ediyor. Bu yıl dekar başına uyguladığımız ceza miktarı 698 lira olup arazinin yerleşim yerlerine, ormanlık alanlara, meyve ağaçlarına ve sulu alanlara yakın olması halinde 5 kat artırılarak 3 bin 495 liraya kadar çıkmaktadır." ifadelerini kullandı.

Batman Belediyesi İtfaiye Müdürlüğünün verilerine göre, 2025 yılının haziran ve temmuz aylarında 69 anız yangını meydana gelirken, 2026 yılının haziran ve temmuz aylarında ise bu sayı 40'a geriledi.

Tarım ve Orman İl Müdürü Necdet Tuncer, anız yangınlarına karşı son yıllarda kentte yoğun bir çalışma yürüttüklerini belirtti.

Bilinçlendirme çalışmalarının ilk ayağının hasat olduğunu dile getiren Tuncer, dipten hasat yapılmasıyla minimum miktarda anızın tarlada kalmasını sağlamaya çalıştıklarını söyledi.

Tuncer, "Ayrıca anız yangınının doğaya, ekolojiye, canlı yaşamına, topraktaki mikroorganizmalara oluşturduğu zarardan dolayı çiftçimizi bilinçlendiriyoruz. Biçerdöver operatörleri de dahil yangına sebebiyet olacak tüm hususlarda bütün paydaşlarla toplantılar yapıyoruz. Bilinçlendirme amaçlı mesajlar atıyoruz. Çevredeki bir kısım billboardlarda ilanla bilgilendirme yapıyoruz. Bunun idari para cezası boyutu da var ama biz duyarlılık geliştirerek bu işi engelleme çalışıyoruz." diye konuştu.

Bilinçlendirme çalışmaları ve denetimlerle kentteki anız yangınlarının minimum düzeye indiğini kaydeden Tuncer, şunları söyledi:

"2024 yılında ilimizde anız yangınları nedeniyle 500'den fazla ceza uygulandı, yaklaşık 27 milyon lira idari para cezası kesildi. Sahada yapmış olduğumuz yoğun çalışmalar sonrasında 2025 yılında bu, 20 cezaya düştü, yaklaşık 600 bin lira gibi bir idari para cezası uygulandı. 2026 yılında ise bugün geldiğimiz noktaya itibarıyla sadece 9 idari para cezası uygulamak durumunda kalmışız. Geçmişte yoğun anız yangınları dolayısıyla hava kirliliği söz konusuydu ama şükürler olsun ki bu yıl çok fazla anız yangını olmadı. Denetim ve çalışmalarımız neticesinde anız yangınlarında büyük bir düşüş yaşandı."

Tuncer, biçerdöver sahiplerinin de anız yangınlarına karşı büyük bir hassasiyet gösterdiğini anlatarak, kasıt olmaksızın meydana gelen anız yangınlarına karşı da yoğun çalışma yürütüldüğünü dile getirdi.

Biçerdöver sahiplerinin de anız yangınlarına karşı büyük bir hassasiyet gösterdiğini kaydeden Tuncer, "Onlar da yanlarında su tankerleri bulundurmak zorundalar. Yangın tüpleriyle ilgili de sürekli kontrol gerçekleştirdik. Onlara yangın söndürme konusunda da gerekli eğitimler verildi. Geniş anlamda çok kapsamlı bir çevre duyarlılığı gerçekleştirdik. Bu işi bertaraf etmeye çalışıyoruz. Sonuçlar da çok tatminkar." diye konuştu.

Tarım ve Orman İl Müdürü Ender Muhammed Gümüş, 3 milyon 340 bin dekarlık tarım arazisinin yüzde 80'inde hububat ekiminin yapıldığını söyledi.

Mevsimsel koşullar, iklim değişikliği ve artan hava sıcaklıkları nedeniyle en büyük risklerden birinin anız yangınları olduğunu ifade eden Gümüş, bu kapsamda Vali Tuncay Akkoyun başkanlığında tüm kamu kurumları ile anız yangınlarının önlenmesi için çalışmalar yapıldığını belirtti.

Gümüş, eğitim ve bilgilendirme çalışmaları kapsamında bilinçlendirici klipler hazırladıklarını, kırsal yerleşim yerlerinde vatandaşları ve muhtarları bilgilendirdiklerini, anız yangınlarına dikkat çekecek broşür ve şapkalar dağıttıklarını anlatarak, Valilik ve Büyükşehir Belediyesi tarafından temin edilen 50 pompalı traktör su tankerinin yangın riski yüksek yerlerde dağıtımının yapıldığını ifade etti.

Anız yangınlarının yalnızca tarım arazilerine değil, çevredeki yerleşim yerlerine ve ormanlık alanlara da ciddi zarar verebildiğini dile getiren Gümüş, şunları kaydetti:

"İstiyoruz ki canımız yanmasın, arazimiz zarar görmesin, arazideki doğal ekosisteme zarar verilmesin. Geçen yıl Mardin'de anız kaynaklı 47 orman yangını çıktı, 260 hektar da orman alanı zarar gördü, tarımsal alanlarda da 37 yangın çıktı. Bu yıl ise aldığımız tedbirler, Orman İşletme Müdürlüğümüzün ve belediye ekiplerimizin yerinde ve zamanında müdahalesiyle sadece 13 anız kaynaklı orman yangını oldu ve yalnızca 55 hektarlık bir alan zarar gördü. 23 de tarımsal alanda yangın çıktı. Yangınların önlenmesinde herkese büyük görev düşüyor. Cezalar caydırıcılıktır. Amaç ceza yazmak değil geleceğimizi karartmamaktır. Çiftçilerimizi bu konuda daha hassas olmaya davet ediyorum."