Kamuoyunda "Kentsel Dönüşüm Kanunu" olarak bilinen 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 2012 yılında yürürlüğe girmesiyle Türkiye'de kentsel dönüşüm sürecinde yeni bir dönem başladı.

Kanunla birlikte yalnızca alan bazlı değil, bireysel yapıların da dönüşümünün önü açılırken, riskli yapı tespitinden yıkım ve yeniden inşa süreçlerine kadar birçok aşama hız kazandı. Böylece ekonomik ömrünü tamamlayan veya deprem riski taşıyan binaların yenilenmesi daha etkin ve sistematik şekilde yürütülmeye başlandı.

O tarihten bu yana İstanbul'da kentsel dönüşüm kapsamına alınan bağımsız bölüm sayısı 1 milyon 274 bine ulaştı. Bunlardan 998 bininin yapımı tamamlandı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının destekleri ve Kahramanmaraş merkezli depremlerin de etkisiyle son yıllarda dönüşüme giren konut ve iş yeri sayısı zirveyi gördü. Temmuz ayı itibarıyla İstanbul'un 39 ilçesinde dönüşüm süreci devam eden bağımsız bölüm sayısı 276 bine ulaştı.

Yarısı Bizden Kampanyası ile 376 bin 212 bağımsız bölümün dönüşümüne destek

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hayata geçirilen "Yarısı Bizden Kampanyası" kapsamında 376 bin 212 bağımsız bölüm dönüşüm sürecine dahil edildi.

Kampanya kapsamında konutlar için 875 bin lira hibe, 875 bin lira düşük faizli kredi ve 125 bin lira taşınma desteği verilirken, iş yerleri için bu rakam toplamda 1 milyon olarak belirlenmişti.

31 Aralık 2026'ya kadar uzatılan kampanyadan bu tarihe kadar ev ve iş yerini riskli yapı ilan ettiren tüm vatandaşlar faydalanabilecek.

3 milyon liraya kadar kredi desteği

Öte yandan nisan ayının başında hayata geçirilen yeni destek paketi kapsamında hak sahiplerine 3 milyon liraya kadar kredi desteği sağlanıyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca, Dünya Bankası işbirliğiyle yürütülen İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi (İADŞP) kapsamında, kentsel dönüşüme katılmak isteyen hak sahiplerine ilk 12 ay geri ödemesiz, 180 aya varan vade ve aylık yüzde 0,69 faiz oranıyla finansman desteği sağlanıyor.

Dönüşüm alanları ve riskli yapılar için vatandaşlara aylık 8 bin lira kira desteği verilirken, bu destek riskli yapılarda 18 ay, dönüşüm alanlarında ise 48 aya kadar sürüyor.

Megakentte Yüzyılın Konut Projesi kapsamında 100 bin sosyal konut ayrılırken, kurası çekilen 100 bin konutun dışında 15 bin sosyal konut da vatandaşın hizmetine kiralık olarak sunulacak.

"Kentsel dönüşüm son 2 yılda ivme artmış durumda"

Kentsel Dönüşüm ve Şehircilik Vakfı (KENTSEV) Başkanı Haldun Ersen, AA muhabirine konuya ilişkin yaptığı açıklamada, son dönemde İstanbul'da kentsel dönüşümün hızlandığını belirterek, özellikle Bahçelievler, Kadıköy, Kartal, Beşiktaş, Büyükçekmece ve Maltepe gibi ilçelerde bu konudaki hareketliliğin daha fazla olduğunu söyledi.

Deprem ihtimali olan ve milyonlarca nüfusu bulunan bir megakent için dönüşümün daha hızlı olması gerektiğini dile getiren Ersen, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Buna rağmen son 2 yılda kentsel dönüşümde ivme artmış durumda. Bu alanda verilen destekler, kat maliklerinin bilincinin artması, Yarısı Bizden Kampanyası'nın uzatılması, ada bazında dönüşümlerin artması, belediyelerin bu konuda daha istekli olması ve kentsel dönüşüm uzmanlarının sayısının artması bu hıza etki eden nedenler arasında. Öte yandan kentsel dönüşüm uzmanlarının piyasada vatandaşları bilgilendirme isteklerinin de arttığı gözüküyor."

"Önümüzde hala çok büyük bir sorumluluk bulunmaktadır"

Şehircilik, Kentsel Dönüşüm ve Entegre Tesis Yönetim Derneği Başkanı Hüseyin Kılınçarslan da İstanbul'un deprem gerçeğiyle yaşamayı öğrenmek zorunda olan dünyanın en önemli metropollerinden olduğunu belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yürüttüğü çalışmalar ve son yıllarda artan toplumsal farkındalık sayesinde İstanbul'da kentsel dönüşüm önemli ölçüde hız kazandı. Dönüşüm kapsamına alınan ve yapımı tamamlanan bağımsız bölüm sayıları, devletimizin bu alandaki kararlılığını ortaya koymaktadır. Bu iradenin daha da güçlenerek devam etmesi, ülkemizin geleceği açısından büyük önem taşımaktadır.
Bununla birlikte, İstanbul'un mevcut yapı stoku ve deprem riski dikkate alındığında önümüzde hala çok büyük bir sorumluluk bulunmaktadır. Kentsel dönüşüm yalnızca yeni bina yapmak değildir, doğru şehir planlaması, güçlü mühendislik, etkin denetim, sosyal uzlaşı ve dönüşüm sonrası profesyonel tesis yönetimiyle birlikte ele alınması gereken bütüncül bir süreçtir."

Kamu-özel sektör birliğinin artırılması çağrısı

Hüseyin Kılınçarslan, kentsel dönüşüm alanında "hak sahipleri arasındaki uzlaşma süreçleri, finansmana erişim, artan maliyetler, teknik ve hukuki işlemler ile vatandaşların doğru bilgiye ulaşması" gibi konularda halen geliştirilmesi gereken alanlar bulunduğunu belirterek, "Bu sorunların çözümü ise ancak kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplumun aynı hedef doğrultusunda hareket etmesiyle mümkün olacaktır." dedi.

Kamu kurumları ile kentsel dönüşüm alanında faaliyet gösteren önemli sivil toplum kuruluşlarının kurumsal işbirliğini artırmaları gerektiğini vurgulayan Kılınçarslan, "Bakanlıklarımızın, valiliklerimizin, belediyelerimizin ve ilgili tüm kamu kurumlarımızın, bu alanda çalışan nitelikli sivil toplum kuruluşlarını sürecin daha etkin bir parçası haline getirmesi, hem vatandaşlarımızın doğru bilgilendirilmesine hem de dönüşüm süreçlerinin daha hızlı, daha sağlıklı ve daha güvenilir ilerlemesine önemli katkılar sağlayacaktır." diye konuştu.

Kılınçarslan, bu konuda yaptıkları çalışmalardan bahsederek, ilgili bakanlıkların, valiliklerin ve diğer kamu kurumlarının kentsel dönüşüm alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının bilgi birikiminden daha fazla yararlanmasının ülkeye önemli katkılar sağlayacağını söyledi.